Intervieuw Boekblad mei 2006

Bestsellerschrijfster Sonja Bakker: ‘Ik volg mijn intuïtie’

Het tekent selfmade bestsellerschrijfster Sonja Bakker (31) en haar echtgenoot Koen Lenting (33), de selfmade uitgever van voorlopig één bestseller. Het uitgeven gebeurt vanuit hun huis in klein dorpje bij Hoorn, vanachter de keukentafel. Haar dieetvisie is een haalbare. En beiden laten zich niet gek maken door succes, ‘geen onnodige stress creëren’. Allebei opgegroeid in Avenhorn, zijn ze zoals ze zelf zeggen ‘nuchtere West-Friezen’. Wat dat inhoudt wordt tijdens het gesprek duidelijk. Ze kennen elkaar 25 jaar en hebben twee kinderen.
Het ziet eruit als een uitgekiend concept, ontworpen door de gelikte marketingafdeling van een uitgeverij. Voedingsconsulente schrijft dieetboek. Op een bijbehorende website staan recepten, kun je het boek bestellen, kun je online afslanken. Mensen die een dieet volgen, melden enthousiast hun wapenfeiten: 10 kilo afgevallen in 10 weken. Hij biedt een discussieforum waar afvallers en aankomers ervaringen kunnen uitwisselen. Voor de HDC-dagbladen schrijft Bakker elke week een column waarin ze vragen van lezers beantwoordt. Redactrices van vrouwenblad Flair volgen een dieet op maat van Sonja Bakker en doen daarvan verslag. ‘Maar niet langer dan tien weken, want ik wil geen Flair-stempel krijgen,’ zegt Bakker. Het dieetboek is verkrijgbaar op plaatsen waar mensen eten kopen, zoals supermarkten, en waar mensen boeken kopen, zoals boekhandels. Een kalender in dezelfde stijl, een boek voor kinderen over afvallen in dezelfde vormgeving. En Bakker is de ideale auteur, ze geeft lezingen en workshops, zit tot ’s avonds laat achter de computer om  vragen te beantwoorden. Misschien is ze ook een beetje lastig, want ze weet heel duidelijk wat ze wel en niet wil. En daar is geen tornen aan.
       
Toch zitten achter deze bestseller geen ervaren schrijfster, uitgever en marketing manager. Bakker is zelfs ooit uit een cursus verhalen schrijven gezet. Tot voor kort wisten ze niet van het bestaan van de Bestseller 60. De eerste drukken werden opgeslagen in de schuur van Sonja’s vader die bollenboer is. Als ze tijdens haar zwangerschap volledig rust moet houden, begint ze haar ervaringen met diëten op te schrijven en uit haar tienjarige praktijk. Die goedlopende praktijk had ze in 2003 verkocht. ‘Ik was manager geworden en niet meer met mijn vak bezig. Ik wilde mijn ideeën weer vrij hebben.’
Ondertussen bood ze haar manuscript aan verschillende uitgeverijen aan. ‘Maar niemand zag er wat in, of ze wilden er van alles aan veranderen. Het boek was mijn droom en mijn voorwaarde was steeds: het moet echt mijn boek blijven.’ Bakker wilde glans en kleur en veel foto’s.
Bakker en haar man besluiten het in eigen beheer uit te geven. Lenting puzzelde via internet uit hoe hij een isbn en een barcode moest bekomen. Toen ze de oplage moesten bepalen, dachten ze eerst aan 500 of 1.000 exemplaren. Maar dan zou de verkoopprijs te hoog worden. Toen supermarktketen Deen (48 filialen in Noord-Holland) het boek wilde gaan verkopen in combinatie met een slank en fit-actie en workshops door Bakker, besloten ze er 5.000 te laten drukken. Lenting: ‘We hebben onze vakantiespaarpot aangesproken.’ De grote naamsbekendheid die Sonja Bakker in Noord-Holland heeft vanwege haar praktijk was voor de keten een pre. Lenting: ‘Deen zei: als je 1.800 boeken verkoopt in twee weken, doe je het hartstikke goed. Sonja heeft toen gebluft: 5.000 boeken raak je zo kwijt.’ Ze had gelijk: de hele oplage was binnen twee dagen uitverkocht.
Dat was mei vorig jaar en vanaf toen rolden ze van het een in het ander. Bakker: ‘Ik geloof in wonderen als je ervoor gaat. Dit is het bewijs. Dan komt er van alles op je pad.’ Terwijl de herdruk in productie was, kwamen er bestelkaartjes van boekhandels. Bakker: ‘Die hadden we nog nooit gezien. Het was een kick: een boekhandel wil twee boeken!’ De Noord-Hollandse boekhandelketen Stumpel zette Bereik je ideale gewicht in hun folder.
In juli namen ze aansluiting bij CB, het was niet meer te doen om de bestellingen zelf af te handelen. De inkoper van V&D, Hermans Retail, is ook gevestigd in Hoorn. De manager daar was enthousiast, hij was zelf afgevallen met Bakkers methode. Zo kwam het boek bij V&D te liggen. Ook voor de boekhandel zocht Lenting landelijke dekking. ‘Ik heb Centraal Boekhuis gebeld en gevraagd hoe ik dat voor elkaar moest krijgen. Ze stuurden me een lijst met inkoopcombinaties.’ Bruna vond het boek aanvankelijk te ‘Noord-Hollands’. Dat was in augustus, maar inmiddels is Bereik je ideale gewicht al twee keer het ‘best verkochte boek bij Bruna’ geweest. Toen ook Bol.com het boek ging verkopen, was de landelijke dekking compleet.

Begin september belde de tussenpersoon van CB en zei: ‘Kijk eens op de Bestseller 60.’ Lenting: ‘We wisten niet eens wat dat was! We bleken op 32 te zijn binnengekomen.’ Sindsdien staat het boek onafgebroken in Bestseller 60, vanaf begin dit jaar zelfs continu in de toptien. Het dieetboek is nu ook te koop bij Hema, Free Record Shop en Albert Heijn.
Lenting zegde in oktober zijn baan als account manager op om zich volledig aan het uitgeven te wijden. In de tuin werd een kantoortje voor hem gebouwd. Wel eng, vertelt Bakker, ‘want ik had mijn praktijk al verkocht en onze enige inkomsten zijn nu de diëten via de website, de verkopen van het boek en de voedingsadviezen die ik weer ben begonnen te geven. Dat boek kan morgen over zijn.’
Het is hard werken. Ze zijn elk zo’n tachtig uur in de week in de weer. Bakker zit tot laat in de avond e-mails, zo’n 200 per dag, te beantwoorden. Zo’n 400 mensen volgen een dieet op maat via de website. Bakker: ‘Ik kijk geen tv, lees geen boeken. Het laatste was dat boek van Heleen van Royen. Nieuwsgierig naar wat zij schrijft, zij is ook een bestsellerschrijfster. We draaien in de toptien om elkaar heen. Maar wij zijn echt solide met 30 weken in de top60.’

Het tweede boek, dat 15 mei uitkomt, is een dieetboek voor kinderen en tieners. Het tekent het commerciële denken van het echtpaar dat ze niet eerst een tweede deel voor volwassenen met nieuwe weekprogramma’s maken, waar heel veel vraag naar is. Bakker: ‘Ik geloof niet in plannen, laat de energie maar rollen.’ Lenting: ‘Met een professioneel verkoopapparaat kun je het misschien meer uitmelken, maar dan gaat het voorbij ons gevoel. Sommige bedrijven redeneren alles dood in businessplannen. Wij gaan af op onze intuïtie.’
Net als voor het volwassenenboek bedenkt Bakker de thema’s, de kaders, de verhaaltjes, de recepten, alles zelf. Na een zwaar schrijfproces zijn er drie redactrices van Flair overheen gegaan. ‘Nog zie ik fouten. Dat gepriegel met corrigeren. Die weekmenu’s zijn een enorm precisiewerk. Dan lever ik alles in bij Brouwer en zeg: Maak er wat van. Brouwen past het er allemaal in, ik hoef nooit te schrappen of er tekst bij te verzinnen.’
Bij het uitgeven komt Lentings vak, commerciële economie, van pas. ‘We zijn tevreden hoe het gaat. We drukken telkens niet meer dan 10- of 20.000 exemplaren, terwijl we met een druk 50.000 exemplaren meer zouden verdienen. Maar we willen geen onnodige stress creëren. Je moet wel een engeltje op je dak hebben.’

Wat is het geheim van hun succes? Lenting: ‘Sonja’s ervaring met jarenlang zelf diëten en haar jarenlang ervaring als voedingsconsulente. Haar recepten bevatten gewone ingrediënten, ze gebruikt gewone woorden. Ze is realistisch: je mag een koekje tussendoor.’
Soms moet je iets geven, vindt Bakker, zoals de Flair redactrices die gratis een dieet op maat kregen. ‘Je moet niet zo berekenend zijn en je moet dúrven.’
Lenting besluit: ‘Daarnaast zijn we snelle denkers en blijven er nuchter onder. Je moet het wel waar maken. Dit succes kan zo voorbij zijn. Niet spannender maken dan het is. We zijn open en eerlijk, beloven niet meer dan we kunnen. Zo blijven de relaties goed. De marketingmanager van Super de Boer kwam gewoon aan onze keukentafel onderhandelen. Dit zijn wij, niet meer en niet minder.’